Dlaczego pies je kupy? Co mówi nauka i mikrobiom

Idziesz z psem chodnikiem i nagle zatrzymuje się przy kupie, którą zostawił tam inny pies. Albo gorzej: odwraca się i bierze się za własną. Od razu nasuwa ci się pytanie, dlaczego pies je kupy i czy czegoś mu brakuje. Odpowiedź jest mniej dramatyczna, niż myślisz: nauka nie zna jeszcze przyczyny, a z bakteriami jelitowymi ma to związek inny, niż się mówi.

Czy to normalne, że pies je kupy?

Tak, zdarza się to częściej, niż opiekunowie sądzą. W internetowej ankiecie Hart i wsp. (2018) na pytania o jedzenie kału odpowiedziało 1 441 opiekunów psów. Większość (76,9 %) nigdy nie widziała, żeby jej pies jadł kupy, 16,0 % widziało to co najmniej sześć razy, a kolejne 7,1 % od jednego do pięciu razy.

Hart i wsp. (2018) wspominają też starszą ankietę, według której kał jadło około 28 % psów (psów i roślinożerców, bez rozróżnienia). To dobrowolne kwestionariusze opiekunów, więc liczby traktuj orientacyjnie. Twój pies na pewno nie jest wyjątkiem.

Dlaczego pies je własne kupy? Co mówi nauka

Dlaczego pies je własne kupy, nauka nie wie jeszcze z pewnością. Najwięcej danych przyniosła ankieta Hart i wsp. (2018): dwa internetowe kwestionariusze, z których drugi objął 1 475 psów, które opiekunowie widzieli jedzące kał więcej niż dziesięć razy i co najmniej raz w tygodniu.

Najciekawsze jest to, że psy jedzą niemal wyłącznie świeży kał: w pierwszym kwestionariuszu dotyczyło to 82 % koprofagów, w drugim 85 % (kał najwyżej dwa dni stary). Autorzy wyprowadzają z tego hipotezę: wilk, który chce mieć legowisko wolne od pasożytów, musi zjeść odchody, zanim z jaj rozwiną się zakaźne larwy. U tęgoryjców zajmuje to według przeglądu w artykule od 2 do 9 dni.

• 16 %psów opiekunowie widzieli jedzące kupy co najmniej sześć razyHart i wsp., 2018, 1 441 opiekunów
• 82–85 %koprofagów jadło kał najwyżej dwa dni staryHart i wsp., 2018, dwie ankiety

To jednak tylko hipoteza: autorzy nie mają obserwacji wilków żyjących na wolności, które by ją poparły. Prostsze jest inne ustalenie: psy łapczywie jedzące i psy z domów z wieloma psami były wśród koprofagów częstsze. Wiemy tylko, że związek istnieje, nie wiemy dlaczego.

Czy szczeniak je kupy inaczej niż dorosły pies?

Szczenięta poznają świat pyszczkiem, więc kupę mogą spróbować. Merck Veterinary Manual podaje ponadto, że do zachowań macierzyńskich należy zjadanie kału małych szczeniąt, a VCA Animal Hospitals, że szczenięta mogą naśladować matkę.

Zaskakujące jest to, że koprofagia nie jest tylko cechą szczenięcą. W ankiecie Hart i wsp. (2018) psy młodsze niż rok stanowiły tylko 1,7 % koprofagów (wśród pozostałych psów 3,2 %), psy starsze niż cztery lata 75,1 %. Autorzy piszą więc, że nie jest to przejaw młodości. Szczeniak, który po zjedzeniu kału wymiotuje, ma biegunkę albo jest osowiały, powinien trafić do weterynarza.

Czy przyczyną jest niedobór składników odżywczych?

Na razie nikt tego nie wykazał. Przekonanie, że psu „czegoś brakuje” i kupy mu to uzupełnią, jest rozpowszechnione, ale w ankiecie Hart i wsp. (2018) karma sucha była główną karmą u 82,3 % koprofagów i u 78,3 % pozostałych psów, a autorzy nie znaleźli żadnego związku między rodzajem karmy a koprofagią.

U psa, który źle wchłania pokarm, jest inaczej. VCA Animal Hospitals wymienia wśród możliwych przyczyn zdrowotnych pasożyty, niedobór enzymów trawiennych (na przykład przy niewydolności trzustki, EPI) oraz stany ze zwiększonym apetytem (cukrzyca, choroba Cushinga, choroba tarczycy, leczenie kortykosteroidami). Więcej o trzustce znajdziesz w artykule Zapalenie trzustki u psa.

Jakie są inne powody i co z nich jest prawdą?

Pies je kupy zwykle z powodów behawioralnych, a nie z choroby. W większości przypadków to hipotezy ze źródeł weterynaryjnych, a nie udowodniona przyczyna.

Decyduje zmiana: pies, który je kupy od zawsze i poza tym ma się dobrze, ma raczej nawyk. Nagły początek w dorosłości to powód do badania.

Dlaczego pies je kocie kupy?

Pies je kocie kupy z podobnych powodów jak inne, tylko że ma je w domu w kuwecie. Ankieta Hart i wsp. (2018) wykazała, że jedzenie kociego kału wiązało się z koprofagią (odsetka nie podano). Recenzowany weterynaryjnie artykuł PetMD podaje, że kocie odchody mogą zawierać pasożyty jelitowe, bakterie E. coli i salmonelle oraz resztki leków, jeśli kot je przyjmuje.

W przypadku toksoplazmy (Toxoplasma gondii) potrzebne jest trzeźwe podejście. We włoskim badaniu Dini i wsp. (2024), głównie wśród psów myśliwskich i innych pracujących, przeciwciała miało 29,2 % ze 120 psów, częściej te, które mieszkały z kotem, jadły kał albo stale przebywały na zewnątrz. Przeciwciała pokazują, że pies zetknął się z pasożytem, a zakażenie u psów zwykle przebiega bez objawów.

Czy to niebezpieczne dla psa?

Zwykle nie, ale zależy to od tego, czyją kupę pies zjadł. Autorzy ankiety Hart i wsp. (2018) podają, że z jedzeniem kału zapewne nie wiąże się żadne klinicznie potwierdzone odchylenie, i uważają to zachowanie za zdrowotnie nieszkodliwe. Niebezpieczne jest to, co może się w kale kryć.

• Pasożyty. Pasożyty jelitowe szerzą się ze stolcem. Jedzenie kup dodatkowo zniekształca badanie: w holenderskim badaniu Nijsse i wsp. (2014) przy pierwszym badaniu jaja glisty Toxocara zawierało 246 próbek. U 120 z nich (49 %) druga próbka po trzech dniach bez dostępu do kału była ujemna. Autorzy uważają pierwszy wynik za fałszywie dodatni: jaja tylko przeszły przez jelito. Powiedz więc weterynarzowi, że twój pies je kupy.
• Bakterie. Salmonelle i E. coli mogą według PetMD wywołać infekcję.
• Resztki leków. PetMD ostrzega, że w kale kota przyjmującego leki mogą zostać ślady leku i wpłynąć na psa. Ryzyko zależy od leku, dlatego sprawdź, co zwierzę dostaje.

Czy jedzenie kup ma związek z mikrobiomem?

Związek z mikrobiomem to na razie otwarte pytanie, a nie potwierdzony fakt. Mikrobiom psa tworzą bakterie i inne mikroorganizmy w jelitach (zobacz Mikrobiom psa: co to jest i dlaczego jest ważny). Żadne badanie na psach nie wykazało, że pies jedząc kupy „uzupełnia” sobie bakterie.

W badaniu Vendramini i wsp. (2022) naukowcy porównali 12 zdrowych dorosłych psów podzielonych na koprofagów i psy bez koprofagii. Mierzyli strawność karmy, pH kału i produkty fermentacji w jelicie i prawie nie znaleźli różnicy. Badanie było małe i nie mierzyło bakterii, więc o mikrobiomie nic nie mówi.

Pośrednio mikrobiom może odgrywać rolę, gdy za jedzeniem kupy stoi zaburzenie trawienia. Dysbioza, czyli brak równowagi bakterii jelitowych, często występuje u psów z przewlekłym zapaleniem jelit, które zwykle objawia się biegunką (AlShawaqfeh i wsp., 2017). Jak wygląda kał, opisuje artykuł o kolorze, kształcie i konsystencji kupy. Że dysbioza wywołuje koprofagię, nikt jednak nie wykazał. Cudze kupy mogą natomiast przynieść cudze bakterie i pasożyty, więc nie są sposobem na „uzupełnienie” mikrobiomu.

Jak oduczyć psa jedzenia kup?

Najpewniej jest uniemożliwić psu dostęp do kup. Środki odstraszające i preparaty według opiekunów w ankiecie Hart i wsp. (2018) prawie nie działały (skuteczność 0 do 2 %), komenda „zostaw” miała około 4 %. Poniższe postępowanie zalecają źródła weterynaryjne.

1. Sprzątaj natychmiast. VCA zaleca dokładnie sprzątać ogród i usuwać kał, zanim wypuścisz psa samego na zewnątrz.
2. Wyprowadzaj na smyczy. Gdy zacznie wąchać kał, przerwij mu krótką komendą albo delikatnym pociągnięciem smyczy.
3. Ćwicz komendę „zostaw”. Najpierw w domu z przysmakiem, potem na zewnątrz. Nagradzaj, żeby pies wiedział, że się opłaca.
4. Nagradzaj przywołanie po załatwieniu się. VCA zaleca nauczyć psa, że po załatwieniu potrzeby przychodzi po przysmak.
5. Wzbogać otoczenie. Więcej ruchu, węszenia i gryzienia. Merck przy problemach z jedzeniem zaleca dawać część karmy w zabawkach, z których pies musi ją wydobyć.
6. Dostosuj karmienie. Żarłocznemu psu może pomóc regularny rytm i powolne jedzenie z maty. Gdy zmieniasz karmę, postępowanie opisuje artykuł Zmiana karmy u psa.
7. Kuwetę postaw poza zasięgiem. Postaw ją tam, gdzie kot przejdzie, a pies nie, i czyść ją regularnie.

Czego z kupami nie robić?

• Nie karz. Według VCA Animal Hospitals wtykanie pyska w kał jest przestarzałe, niehumanitarne i zbędne, a może jedzenie kału jeszcze wzmocnić.
• Nie polegaj na pieprzu ani preparatach do karmy. Posypanie kału pieprzem pomogło według Hart i wsp. (2018) tylko 1 do 2 % psów, sprzedawane preparaty 0 do 2 %. Zanim cokolwiek dodasz do karmy, skonsultuj się z weterynarzem.

Kiedy z powodu kup do weterynarza?

Źródła

1. Hart BL, Hart LA, Thigpen AP, Tran A, Bain MJ (2018). The paradox of canine conspecific coprophagy. Veterinary Medicine and Science 4(2), 106–114. doi.org/10.1002/vms3.92
2. Nijsse R, Mughini-Gras L, Wagenaar JA, Ploeger HW (2014). Coprophagy in dogs interferes in the diagnosis of parasitic infections by faecal examination. Veterinary Parasitology 204(3–4), 304–309. doi.org/10.1016/j.vetpar.2014.05.019
3. Vendramini THA et al. (2022). Evaluation of the influence of coprophagic behavior on the digestibility of dietary nutrients and fecal fermentation products in adult dogs. Veterinary Sciences 9(12), 686. doi.org/10.3390/vetsci9120686
4. Dini FM, Stancampiano L, Poglayen G, Galuppi R (2024). Risk factors for Toxoplasma gondii infection in dogs: a serological survey. Acta Veterinaria Scandinavica 66, 14. doi.org/10.1186/s13028-024-00734-0
5. AlShawaqfeh MK, Wajid B, Minamoto Y et al. (2017). A dysbiosis index to assess microbial changes in fecal samples of dogs with chronic inflammatory enteropathy. FEMS Microbiology Ecology 93(11), fix136. doi.org/10.1093/femsec/fix136
6. VCA Animal Hospitals. Dog Behavior Problems: Coprophagia. vcahospitals.com/know-your-pet/dog-behavior-problems-coprophagia
7. Merck Veterinary Manual. Behavior Problems of Dogs. merckvetmanual.com/behavior/behavior-of-dogs/behavior-problems-of-dogs
8. PetMD. Why Do Dogs Eat Cat Poop? (Mitchell SC, recenzja: Hansen T, aktualizacja 2025). petmd.com/dog/nutrition/why-do-dogs-eat-cat-poop