Blog · Zdrowie
Kaszel kenelowy: objawy, przebieg i kiedy do weterynarza
Kaszel kenelowy to zakaźny suchy kaszel psa, zwykle trwa 10 do 20 dni i często ustępuje sam. Do weterynarza od razu przy gorączce, ropnym wycieku lub duszności.
Wyobraź sobie psa, który właśnie wrócił z hotelu dla psów. Wieczorem staje na środku pokoju i zaczyna kasłać tak głośno i chrapliwie, że brzmi to, jakby się dusił. Potem przełyka ślinę i wesoło biegnie po zabawkę. To typowa scena przy kaszlu kenelowym: brzmi przerażająco, ale zwykle jest to łagodna choroba. Warto tylko wiedzieć, po czym poznasz, że łagodna już nie jest.
- Kaszel kenelowy (zakaźne zapalenie tchawicy i oskrzeli) to zakaźna choroba tchawicy i oskrzeli psów, która objawia się suchym, chrapliwym kaszlem przypominającym „gęganie”, czasem zakończonym odruchami wymiotnymi (Merck Veterinary Manual).
- Objawy zwykle pojawiają się 5 do 10 dni po kontakcie z chorym psem (Merck), AKC podaje zakres od 2 do 14 dni. Choroba zwykle trwa 10 do 20 dni, ale nasilenie kaszlu słabnie już w ciągu pierwszych 5 dni (Merck).
- Łagodne przypadki często ustępują same, a antybiotyki według Merck zwykle nie są potrzebne, jeśli nie ma zapalenia płuc.
- Gorączka, ropny wyciek z nosa, apatia, mokry kaszel lub kłopoty z oddychaniem to powód, by od razu skontaktować się z weterynarzem. Szczenięta są bardziej narażone na cięższy przebieg.
- Szczepienie przeciw bordetelli i parainfluenzie WSAVA (2024) zalicza do szczepień niepodstawowych (non-core), czyli dobieranych do ryzyka konkretnego psa. Przed nosówką i adenowirusem chroni szczepienie podstawowe. Szczepionki nie chronią przed wszystkimi patogenami, a zachorować może także pies zaszczepiony (AKC).
Czym jest kaszel kenelowy i co go wywołuje?
Kaszel kenelowy to zapalenie tchawicy i oskrzeli, które może wywołać kilka różnych patogenów, często także kilka naraz. Fachowo zalicza się go do kompleksu zakaźnych chorób układu oddechowego psów (CIRDC). Według Merck Veterinary Manual wśród patogenów są bakteria Bordetella bronchiseptica, wirus parainfluenzy psów (CPIV), adenowirus psów typu 2 (CAV-2), grypa psów i rzadziej wirus nosówki. Chorobę może też komplikować wtórne zakażenie bakteryjne po uszkodzeniu dróg oddechowych przez wirusa.
Jak często występują poszczególne patogeny, pokazuje amerykańskie badanie laboratoryjne. Maboni i współpracownicy (2019) ocenili wyniki badań metodą PCR u 559 psów, których próbki trafiły w latach 2011 do 2017 do uniwersyteckiego laboratorium diagnostycznego. Parainfluenzę i dwa gatunki mykoplazm laboratorium zaczęło jednak badać dopiero w 2017 roku, więc w ich przypadku chodzi tylko o 114 do 144 psów. Wszystkie badane patogeny wykrywano częściej u psów z objawami niż u psów bez nich. Psy z kilkoma patogenami naraz miały ciężki przebieg istotnie częściej, a najsilniejszym wskaźnikiem ciężkiego przebiegu był młody wiek.
| Patogen | Typ | Odsetek zbadanych psów, u których go wykryto |
|---|---|---|
| Parainfluenza psów (CPIV) | Wirus | 29% (33 ze 114) |
| Mycoplasma cynos | Bakteria | 24,5% (28 ze 144) |
| Mycoplasma canis | Bakteria | 23,6% (27 ze 144) |
| Grypa typu A | Wirus | 11,2% (63 z 559) |
| Bordetella bronchiseptica | Bakteria | 9% (51 z 559) |
| Koronawirus układu oddechowego psów (CRCoV) | Wirus | 4,6% (26 z 559) |
Mycoplasma canis żyje zwykle także w drogach oddechowych zdrowych psów, a jej rola jest na razie sporna, ale w badaniu autorzy wykryli ją częściej u psów z objawami. Tabela pokazuje psy, które trafiły do laboratorium, a nie zwykłych domowych pupili. Nie jest to więc dokładny obraz tego, co krąży wśród psów u nas. Pokazuje jednak ważną rzecz: za „kaszlem kenelowym” nie stoi jeden patogen. Dlatego też nie zawsze da się po wyglądzie poznać, co dokładnie dzieje się z psem.
Jak wygląda kaszel kenelowy i jak go rozpoznać?
Typowy jest napad suchego, chrapliwego kaszlu, po którym mogą pojawić się odruchy wymiotne. Według Merck Veterinary Manual większość chorych psów poza kaszlem ma niewiele innych objawów, czasem jedynie mniejszy apetyt. Temperatura i liczba białych krwinek zwykle pozostają w normie.
- Suchy, chrapliwy kaszel. Brzmi jak gęganie i może występować w napadach.
- Odruchy wymiotne. Po napadzie kaszlu pies może mieć odruchy wymiotne, nawet jeśli niczego nie zwraca.
- Kichanie oraz wyciek z oczu i nosa. Według AKC może dołączyć też niewielka gorączka i zmęczenie. Gorączka według Merck może jednak wskazywać na zapalenie płuc, dlatego przy niej od razu dzwoń do weterynarza.
- Mniejszy apetyt. Poza tym pies często jest żwawy i się bawi.
To, że pies kaszle jak przy kaszlu kenelowym, jeszcze nie znaczy, że go ma. Według Merck weterynarz opiera rozpoznanie na obrazie choroby i na zdjęciu rentgenowskim, by wykluczyć inne przyczyny.
Jak kaszel kenelowy się szerzy i jak długo trwa?
Kaszel kenelowy szerzy się bardzo szybko wśród psów, które przebywają blisko siebie. Według AKC psy zarażają się przez bezpośredni kontakt, kropelki przy kaszlu i kichaniu lub przez przedmioty, takie jak miski i zabawki. Merck wymienia gabinety weterynaryjne, przedszkola dla psów, hotele i kojce jako miejsca, w których choroba szerzy się najłatwiej.
- 5 do 10 dnipo kontakcie z chorym psem zwykle pojawiają się objawy, AKC podaje zakres od 2 do 14 dni.Merck Veterinary Manual, AKC
- 10 do 20 dnichoroba zwykle trwa, ale nasilenie kaszlu słabnie już w ciągu pierwszych 5 dni.Merck Veterinary Manual
- 2 tygodniepo ustąpieniu kaszlu według AKC zaleca się trzymać chorego psa z dala od innych psów.AKC
- 29%psów zbadanych na parainfluenzę miało ją w amerykańskim badaniu laboratoryjnym, był to najczęściej wykrywany patogen (114 psów zbadanych w 2017 roku).Maboni i wsp., 2019
Praktyczny wniosek: chory pies powinien być w domu, a nie wśród innych psów. Według Merck pies z kaszlem kenelowym powinien być oddzielony od innych psów i zwykle nie musi trafić do szpitala, bo choroba jest bardzo zakaźna. Zadzwoń więc do weterynarza wcześniej i ustal, jak przyjść, żeby pies nie spotkał innych psów w poczekalni.
Kiedy kaszel kenelowy jest poważny? Sygnalizacja świetlna
Kaszel kenelowy jest łagodny, dopóki pies jest żwawy, je i nie ma gorączki. Za ostrzeżenie uważa się gorączkę, ropny wyciek z nosa, apatię lub mokry kaszel z odkrztuszaniem. Według Merck mogą one wskazywać na zapalenie płuc (odoskrzelowe zapalenie płuc).
| Stan | Jak wygląda pies | Co robić |
|---|---|---|
| Zielony | Pies jest żwawy, je, pije, ma suchy kaszel bez gorączki i bez wycieku | Pozwól mu odpoczywać w domu, trzymaj go z dala od innych psów i zadzwoń do weterynarza wcześniej, żeby go zbadał |
| Żółty | Kaszel po pierwszych dniach się nie poprawia, trwa dłużej niż 3 tygodnie (czyli dłużej niż zwykle) albo wraca | Umów psa na badanie |
| Czerwony | Gorączka, ropny wyciek z nosa, apatia, mokry kaszel, odmowa jedzenia lub kłopoty z oddychaniem | Od razu skontaktuj się z weterynarzem |
| Podwyższone ryzyko | Szczenię, starszy pies lub pies z chorobą przewlekłą | Nie czekaj i od razu skontaktuj się z weterynarzem, nawet jeśli pies tylko kaszle |
Jak leczy się kaszel kenelowy i co możesz robić w domu?
Większość psów wraca do zdrowia bez szpitala. Merck podaje, że choroba często ustępuje sama, a antybiotyki zwykle nie są potrzebne, jeśli nie ma zapalenia płuc. Leki tłumiące kaszel według Merck przepisuje się tylko przy uporczywym suchym kaszlu, a przy zapaleniu płuc nie wolno ich podawać.
Nie podawaj psu żadnych ludzkich leków na kaszel ani cudzych leków. O lekach, w tym o antybiotykach, decyduje weterynarz. Międzynarodowe Towarzystwo Chorób Zakaźnych Zwierząt Towarzyszących (ISCAID) zwraca uwagę, że choroby układu oddechowego są częstym powodem podawania antybiotyków, także niewłaściwego lub niepotrzebnego. Jak antybiotyki mogą wpłynąć na jelita, jeśli weterynarz jednak je przepisze, opisuje artykuł Pies po antybiotykach.
- Spokój i woda. Według AKC podstawą są odpoczynek, dużo płynów i czas.
- Szelki zamiast obroży. AKC na czas choroby zaleca szelki, bo mniej uciskają tchawicę.
- Dystans od innych psów. Nie zabieraj psa do przedszkola dla psów, na szkolenie ani na zbiorowe spotkania, dopóki kaszel nie ustąpi, i jeszcze co najmniej dwa tygodnie po nim (AKC).
- Higiena. Myj miskę i zabawki oraz ręce po kontakcie z chorym psem (Merck, AKC).
Czy szczepienie pomaga i czy pies musi być szczepiony?
Szczepienie przeciw bakterii Bordetella bronchiseptica i parainfluenzie psów WSAVA (2024) zalicza do szczepień niepodstawowych, tak zwanych non-core. Wybiera się je według ryzyka dla konkretnego psa, na przykład pobytu w hotelu, udziału w wystawach lub kontaktu z wieloma psami. Merck opisuje też szczepionkę z bordetellą i parainfluenzą, którą podaje się do nosa. Przed nosówką i adenowirusem psów, które także należą do patogenów kaszlu kenelowego, chroni szczepienie podstawowe (core), które WSAVA zaleca wszystkim psom. Według AKC zachorować może także pies zaszczepiony, bo szczepionki nie chronią przed wszystkimi patogenami, ale przebieg bywa łagodniejszy. Maboni i wsp. (2019) odnotowali u zaszczepionych chorych psów tylko nieliczne wykrycia patogenów, przeciw którym były szczepione, i według autorów wskazuje to, że dostępne szczepionki działają.
W badaniu Maboni i wsp. (2019) bordetella była wśród wykrytych patogenów stosunkowo rzadka (9%), a autorzy wiążą to z możliwym wpływem powszechnych szczepień w USA. Przeciw mykoplazmom, które wykrywano częściej, nie ma jednak powszechnie dostępnej szczepionki dla psów. Zapytaj weterynarza, czy szczepienie ma sens w przypadku twojego psa.
Częste pytania
Jak długo trwa kaszel kenelowy u psa?
Według Merck Veterinary Manual nasilenie kaszlu zwykle słabnie w ciągu pierwszych 5 dni, ale choroba trwa 10 do 20 dni. AKC podaje, że większość psów wraca do zdrowia w ciągu 1 do 3 tygodni. Jeśli kaszel trwa dłużej lub się nasila, pokaż psa weterynarzowi.
Czy kaszel kenelowy jest zakaźny dla ludzi?
Wyjątkowo tak. Według AKC niektóre patogeny związane z kaszlem kenelowym mogą rzadko przenieść się na ludzi, zwłaszcza na osoby z osłabioną odpornością. Po kontakcie z chorym psem umyj ręce i regularnie myj także jego miskę i zabawki. Jeśli masz osłabioną odporność, skonsultuj się z lekarzem.
Czy z kaszlem kenelowym muszę iść do weterynarza?
Tak, badanie ma sens, bo podobny kaszel mogą wywoływać także inne choroby, a weterynarz według Merck wyklucza je także za pomocą zdjęcia rentgenowskiego. Większość psów wraca do zdrowia bez hospitalizacji. Przed wizytą zadzwoń, żeby pies nie spotkał innych w poczekalni. Przy gorączce, ropnym wycieku, apatii lub duszności dzwoń od razu. W przypadku szczenięcia, seniora i psa przewlekle chorego dzwoń od razu, nawet jeśli tylko kaszle.
Jak długo pies z kaszlem kenelowym jest zakaźny?
Licz się z całym okresem objawów i jeszcze co najmniej dwoma tygodniami po ustąpieniu kaszlu. Według AKC pies powinien przez cały ten czas pozostać z dala od innych psów, czyli bez przedszkola dla psów, szkolenia i zbiorowych spotkań. Choroba zwykle trwa przy tym 10 do 20 dni (Merck). Dokładny czas w przypadku konkretnego psa określi weterynarz.
Czy pies może zachorować na kaszel kenelowy, nawet jeśli nie był w kojcu?
Tak. Nazwa jest myląca. Według AKC psy zarażają się przez bezpośredni kontakt z chorym psem, kropelki lub wspólne miski i zabawki. Według Merck choroba szerzy się głównie tam, gdzie przebywa więcej psów razem, na przykład w przedszkolach dla psów, hotelach lub gabinetach.
Czy mam dać psu lek na kaszel?
Nie na własną rękę. Według Merck leki tłumiące kaszel przepisuje się tylko wybranym psom, a przy zapaleniu płuc nie wolno ich podawać. Ludzkie leki na kaszel mogą psom zaszkodzić. O każdym leczeniu decyduje weterynarz po badaniu. W domu pomagają przede wszystkim spokój, dużo wody i szelki zamiast obroży, które mniej uciskają tchawicę (AKC).
Źródła
- Merck Veterinary Manual. Kennel Cough (Canine Infectious Tracheobronchitis) (wersja dla specjalistów, przegląd luty 2022, aktualizacja wrzesień 2024). merckvetmanual.com
- Merck Veterinary Manual. Tracheobronchitis (Bronchitis) in Dogs, sekcja Infectious Tracheobronchitis of Dogs (Kennel Cough) (wersja dla właścicieli). merckvetmanual.com
- American Kennel Club. Kennel Cough in Dogs. akc.org/expert-advice/health/common-dog-health-issues/kennel-cough-in-dogs
- Maboni G, Seguel M, Lorton A, Berghaus R, Sanchez S (2019). Canine infectious respiratory disease: New insights into the etiology and epidemiology of associated pathogens. PLoS ONE. doi.org/10.1371/journal.pone.0215817
- Squires RA, Crawford C, Marcondes M, Whitley N (2024). 2024 guidelines for the vaccination of dogs and cats, compiled by the Vaccination Guidelines Group (VGG) of the World Small Animal Veterinary Association (WSAVA). Journal of Small Animal Practice. doi.org/10.1111/jsap.13718
- Lappin MR et al. (2017). Antimicrobial use guidelines for treatment of respiratory tract disease in dogs and cats: Antimicrobial Guidelines Working Group of the International Society for Companion Animal Infectious Diseases. Journal of Veterinary Internal Medicine. doi.org/10.1111/jvim.14627
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania weterynaryjnego. Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z weterynarzem.
Artykuł przeszedł korektę z pomocą AI. To tłumaczenie z czeskiego, dlatego może zawierać nieścisłości.