Blog · Trawienie
Enterococcus faecium dla psów: szczep NCIMB 10415 i badania
Enterococcus faecium dla psów to bakteria probiotyczna, u której liczy się szczep. Przegląd zezwoleń w UE, badań na psach, bezpieczeństwa i czytania etykiety.
Na opakowaniu probiotyku dla psa zauważasz łacińską nazwę Enterococcus faecium i w głowie pojawia się pytanie: czy to nie ta bakteria, o której mówi się w szpitalach? Enterococcus faecium dla psów to rzeczywiście jeden z najbardziej znanych probiotyków w opiece nad psem, a zarazem gatunek, u którego liczy się konkretny szczep. Omówimy, czym jest, co o nim wiemy z badań na psach, jak ocenia się jego bezpieczeństwo i po czym go poznasz na etykiecie.
- Enterococcus faecium to bakteria tworząca kwas mlekowy, naturalnie żyje w jelitach zwierząt i ludzi. Szczepy bardzo się jednak różnią.
- Szczep NCIMB 10415 (w literaturze także SF68) jest w UE dopuszczony jako dodatek paszowy dla psów i kotów. Zezwolenie odnowiło rozporządzenie (UE) 2024/2394.
- Badania na psach są małe, a wyniki mieszane. Pokazują obserwowane zmiany, a nie pewność, że preparat zatrzyma biegunkę.
- Gatunek jako całość nie ma w EFSA statusu QPS, dlatego szczepy ocenia się pojedynczo. Ufaj tylko preparatowi ze szczepem podanym na etykiecie.
- Krew w stolcu, apatię, powtarzające się wymioty lub biegunkę u szczeniaka omawiaj z weterynarzem, a nie rozwiązuj probiotykiem.
Czym jest Enterococcus faecium i skąd się bierze w jelitach psa?
Enterococcus faecium to kulista bakteria, która z cukrów tworzy kwas mlekowy. Należy do bakterii fermentacji mlekowej i naturalnie występuje w jelitach wielu ssaków, w tym człowieka i psa. Szerszy kontekst znajdziesz w artykule Mikrobiom psa: czym jest i dlaczego jest ważny.
Jako probiotyk stosuje się wybrane szczepy tego gatunku. Probiotyk oznacza żywe mikroorganizmy, które w odpowiedniej ilości mogą przynieść korzyść gospodarzowi.
Mała uwaga o nazwie. Szczep NCIMB 10415 długo figurował jako Enterococcus faecium, dziś europejskie przepisy podają go jako Enterococcus lactis. Zmianę nazwy opisują Franz i wsp. (2024). Na starszych etykietach i w artykułach znajdziesz więc obie wersje, a chodzi o ten sam szczep.
Dlaczego u Enterococcus faecium liczy się szczep?
Szczep to delikatniejszy podział niż gatunek. Dwie bakterie tego samego gatunku mogą się różnić na przykład tym, jak przeżywają kwaśne środowisko, czy potrafią przylgnąć do błony śluzowej albo jakie geny odporności na antybiotyki niosą. Dlatego sama nazwa gatunku niczego ci nie mówi. U Enterococcus faecium dotyczy to podwójnie, bo istnieją szczepy używane jako dodatki paszowe i szczepy związane z zakażeniami szpitalnymi u ludzi.
Szczep Enterococcus faecium NCIMB 10415, w literaturze oznaczany także jako SF68, był wielokrotnie badany u psów i oficjalnie oceniony. Ogólny przegląd znajdziesz w artykule Probiotyki dla psów: czym są i jak wybrać.
Czy Enterococcus faecium NCIMB 10415 jest w UE dopuszczony dla psów?
Tak. Szczep Enterococcus lactis NCIMB 10415 (dawniej Enterococcus faecium) jest w UE dopuszczony jako dodatek paszowy dla kotów i psów. Zezwolenie odnowiło rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/2394 z dnia 9 września 2024 (numer identyfikacyjny 4b1705ii). Rozporządzenie zastąpiło pierwotne zezwolenie z 2013 roku (rozporządzenie nr 1061/2013).
Odnowienie poprzedziła ocena Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA). Panel FEEDAP w 2024 roku doszedł do wniosku, że preparat pozostaje bezpieczny dla kotów i psów. Dla człowieka, który z nim pracuje, EFSA uznaje go za substancję, która po wdychaniu może wywołać alergię, co dotyczy głównie producentów. Skuteczności przy tym odnowieniu ponownie nie oceniano.
Ważne jest, co zezwolenie oznacza. Mówi, że preparat jest w określonych warunkach bezpieczny i może być na rynku jako dodatek paszowy. Nie obiecuje, że usunie biegunkę ani inną chorobę. U psów zaliczono go do dodatków zootechnicznych ukierunkowanych na poprawę mikroflory jelitowej. Dopuszczona forma jest mikroenkapsułkowana z szelakiem, o minimalnej zawartości 5 × 10⁹ CFU na gram dodatku.
Co pokazują badania Enterococcus faecium SF68 u psów?
Badań na psach jest kilka i wszystkie mają ograniczony zakres. Oto przegląd tego, co autorzy faktycznie obserwowali.
| Badanie | Kto i co | Co zaobserwowali autorzy | Siła dowodu |
|---|---|---|---|
| Bybee i wsp. (2011) | Schronisko, psy i koty, występowanie biegunki przy podawaniu SF68 | U psów (182 zwierzęta) grupy nie różniły się pod względem biegunki, która w obu grupach występowała u psów rzadko | Ograniczony, w tym badaniu u psów bez różnicy |
| Fenimore i wsp. (2017) | Psy ze schroniska z biegunką, które dostawały metronidazol, z SF68 lub bez | Psy z probiotykiem miały więcej dni z prawidłowym stolcem | Ograniczony, małe badanie |
| Benyacoub i wsp. (2003) | Szczenięta od odsadzenia do roku, karma z SF68 lub bez | Wyższe przeciwciała po szczepieniu przeciw nosówce i wyższe IgA w kale w grupie z SF68 | Ograniczony, wskaźniki odporności, nie zdrowia |
| Nybroe i wsp. (2022) | 11 zdrowych dorosłych psów, karma z synbiotykiem z tym szczepem | Opiekunowie zgłaszali w ciągu 16 dni o 0,6 dnia mniej rzadkiego stolca. Zmiany mikrobiomu pojawiły się przy obu karmach, nie tylko przy tej ze szczepem | Bardzo ograniczony, mała grupa |
Co z tego wynika? Badania opisują zaobserwowane zmiany w konkretnych grupach psów w konkretnych warunkach. Żadne z nich nie oznacza, że preparat zatrzyma biegunkę twojego psa ani że jej zapobiegnie. U szczeniąt chodziło o laboratoryjne wskaźniki odporności, które mają sens, ale same w sobie nie mówią, że pies będzie rzadziej chorował. Obraz zniekształca też to, że badania z korzystnym wynikiem częściej trafiają do czasopism niż te bez efektu. Na to zjawisko, zwane błędem publikacji, w przypadku probiotyków dla psów i kotów zwraca uwagę Weese (2025).
Uczciwy wniosek brzmi: dowody są ograniczone, ale szczep należy do najlepiej opisanych szczepów probiotycznych u psów.
Czy Enterococcus faecium jest bezpieczny? Co mówi EFSA?
W przypadku konkretnego dopuszczonego szczepu NCIMB 10415 odpowiedź jest udokumentowana: EFSA w 2024 roku oceniła go dla psów i kotów jako bezpieczny w warunkach stosowania. Dla gatunku Enterococcus faecium jako całości obraz jest jednak ostrożniejszy i właśnie dlatego warto przeczytać także tę część.
EFSA prowadzi listę mikroorganizmów o kwalifikowanym domniemaniu bezpieczeństwa (QPS). Enterococcus faecium na niej nie ma. Według EFSA (BIOHAZ, 2019) ten gatunek został wyłączony z oceny QPS, ponieważ nie oczekuje się, by w dającej się przewidzieć przyszłości uzyskał ten status. Ocenę przeprowadza się więc osobno dla każdego szczepu. Gatunek obejmuje bowiem obok nieszkodliwych szczepów także takie, które u ludzi wywołują zakażenia szpitalne. Nie znaczy to, że każdy szczep jest niebezpieczny. Znaczy, że bezpieczeństwa nie można wywnioskować z nazwy gatunku.
Co bada się u szczepu? Głównie dwie rzeczy:
- Odporność na antybiotyki. Szczep nie może nosić nabytych genów oporności, które mogłyby przenieść się na inne bakterie. Oporność wrodzona, którą gatunek ma z natury, nie jest uznawana za ryzyko.
- Zjadliwość. Szczep nie powinien mieć cech umożliwiających wywołanie zakażenia.
W praktyce wynika z tego jedno: kupuj tylko preparat, na którego etykiecie podano pełną nazwę szczepu i numer zezwolenia. Szpitalne szczepy enterokoków i szczep dopuszczony jako dodatek paszowy to różne bakterie, choć mają wspólną nazwę gatunku. U psa z poważnie osłabioną odpornością przed jakimkolwiek probiotykiem lepiej zapytać weterynarza.
Jak rozpoznać probiotyk z Enterococcus dla psa na etykiecie?
Dobra etykieta daje odpowiedzi, które możesz sprawdzić. Szukaj tych rzeczy:
- Pełna nazwa szczepu. Na przykład Enterococcus faecium NCIMB 10415 lub Enterococcus lactis NCIMB 10415. Samo „Enterococcus” albo „kultury probiotyczne” nie wystarczą.
- Numer identyfikacyjny dopuszczonego dodatku paszowego. Dla tego szczepu u psów i kotów to 4b1705ii. Numer świadczy o tym, że szczep przeszedł w UE ocenę.
- Ilość żywych bakterii w CFU. CFU oznacza liczbę żywych bakterii. Wartość powinna obowiązywać do końca terminu przydatności.
- Oznaczenie „karma uzupełniająca”, ewentualnie „karma pełnoporcjowa”. To pasza, nie lek. Na opakowaniu nie powinno być twierdzeń o leczeniu lub zapobieganiu chorobom.
- Zrozumiałe wskazówki producenta. Dawkowania nie szukaj w artykule, kieruj się instrukcją producenta i zaleceniem weterynarza.
Kontrola etykiety ma sens: w badaniu Weese i Martin (2011) zawartość i dane na etykietach testowanych komercyjnych probiotyków często różniły się od rzeczywistości.
Czy warto dawać psu Enterococcus faecium po antybiotykach lub przy biegunce?
To częsty powód, dla którego opiekunowie rozważają probiotyk, a zarazem miejsce, w którym trzeba być najostrożniejszym. Po antybiotykach zmienia się społeczność jelitowa, co szczegółowo omawiamy w artykułach Pies po antybiotykach i Probiotyki dla psa po antybiotykach. Badanie Fenimore i wsp. (2017) objęło psy z biegunką leczone metronidazolem i w grupie z probiotykiem zaobserwowało więcej dni z prawidłowym stolcem. Było to małe badanie i wyniku nie można traktować jako gwarancji.
Przy biegunce pierwszym krokiem jest obserwacja, woda i decyzja, czy wystarczy spokojny tryb, czy potrzebny jest weterynarz. Postępowanie znajdziesz w artykule Biegunka u psa: co robić i kiedy od razu do weterynarza. Probiotyk nie ma zastępować badania. Szczególnie u szczeniaka, seniora i psa z inną chorobą o jego podaniu najpierw zdecyduj z weterynarzem.
- Biegunka lub wymioty z krwią albo stolec czarny i smolisty.
- Pies jest apatyczny, osłabiony, ma blade dziąsła albo upada.
- Powtarzające się wymioty, pies nie pije albo nie zatrzymuje wody.
- Bolesny, wzdęty, twardy brzuch, niepokój i bezskuteczne odruchy wymiotne.
- Biegunka u szczeniaka, seniora lub małego psa, które szybko tracą płyny.
- Pies mógł zjeść truciznę, ciało obce lub coś nieznanego.
Nie rozwiązuj tego probiotykiem ani czekaniem. Zadzwoń do weterynarza lub na dyżur i opisz, co się stało.
Na co uważać przy pierwszym podaniu?
Probiotyk to dodatek, nie droga na skróty. Trzymaj się kilku zasad:
- Zacznij w spokojnym okresie, gdy pies jest zdrowy i nic nowego się nie dzieje. Nowego preparatu nie zaczynaj w czasie stresu, podróży ani zmiany karmy.
- Zmieniaj zawsze jedną rzecz naraz. Zmianę karmy rób stopniowo według planu z artykułu Zmiana karmy u psa: plan na 7 do 10 dni.
- Obserwuj kupy i zachowanie, i rób notatki. Pomoże ci też artykuł Kupa psa: co zdradzają kolor, kształt i konsystencja.
- Jeśli po podaniu pojawią się wymioty, biegunka lub swędzenie, odstaw preparat i skontaktuj się z weterynarzem.
Częste pytania
Czym jest Enterococcus faecium u psów?
To bakteria tworząca kwas mlekowy, która naturalnie żyje w jelitach zwierząt i ludzi. Niektóre jej szczepy stosuje się jako probiotyki dla psów, na przykład w karmach uzupełniających. Właściwości i bezpieczeństwo ocenia się więc dla każdego szczepu osobno, a nie według nazwy gatunku.
Czy Enterococcus faecium jest bezpieczny dla psa?
Szczep NCIMB 10415 EFSA oceniła w 2024 roku jako bezpieczny dla psów i kotów w warunkach stosowania. Gatunek Enterococcus faecium jako całość nie ma jednak statusu QPS, więc szczepy ocenia się pojedynczo. Dlatego wybieraj preparat z podanym szczepem i numerem zezwolenia, a psom z poważnie osłabioną odpornością podawaj go tylko po naradzie z weterynarzem.
Czy Enterococcus faecium NCIMB 10415 to to samo co SF68?
Tak, w literaturze szczep oznacza się obiema nazwami. W europejskich przepisach jest dziś prowadzony jako Enterococcus lactis NCIMB 10415, dawniej jako Enterococcus faecium. Zmianę nazwy opisują Franz i wsp. (2024). Na starszych etykietach znajdziesz więc obie postaci, a szczep rozpoznasz po numerze NCIMB 10415.
Czy Enterococcus faecium zatrzyma biegunkę u psa?
Nie, nie można tego twierdzić. Badania opisują na przykład więcej dni z prawidłowym stolcem u psów ze schroniska, które dostawały probiotyk podczas leczenia metronidazolem (Fenimore i wsp., 2017), ale są małe, a inne badanie w schronisku nie wykazało u psów różnicy w biegunce (Bybee i wsp., 2011). Biegunka, która trwa lub się pogarsza, wymaga weterynarza.
Co oznacza numer 4b1705ii na etykiecie?
To numer identyfikacyjny dopuszczonego w UE dodatku paszowego, czyli szczepu Enterococcus lactis NCIMB 10415 dla kotów i psów. Mówi, że szczep przeszedł ocenę bezpieczeństwa i może być stosowany jako dodatek paszowy. Nie jest to lek ani obietnica działania leczniczego.
Czy dać psu probiotyk z Enterococcus po antybiotykach?
Można o tym myśleć, ale zdecyduj razem z weterynarzem, zwłaszcza u szczeniaka, seniora lub chorego psa. Dowody są ograniczone, jedno małe badanie na psach ze schroniska zaobserwowało więcej dni z prawidłowym stolcem, a probiotyk nie zastępuje leczenia ani badania. Powiązania znajdziesz w artykule Probiotyki dla psa po antybiotykach.
Źródła
- Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2024/2394 z dnia 9 września 2024, odnowienie zezwolenia na preparat Enterococcus lactis NCIMB 10415 (4b1705ii) jako dodatek paszowy dla kotów i psów. eur-lex.europa.eu/eli/reg_impl/2024/2394/oj
- EFSA FEEDAP Panel (2024). Assessment of the feed additive consisting of Enterococcus lactis NCIMB 10415 (Cylactin) for cats and dogs for the renewal of its authorisation (DSM Nutritional Products Ltd). EFSA Journal 22(3):e8622. doi.org/10.2903/j.efsa.2024.8622
- EFSA BIOHAZ Panel (2019). Update of the list of QPS-recommended biological agents intentionally added to food or feed as notified to EFSA 9: suitability of taxonomic units notified to EFSA until September 2018. EFSA Journal 17(1):e05555. doi.org/10.2903/j.efsa.2019.5555
- Bybee SN, Scorza AV, Lappin MR (2011). Effect of the probiotic Enterococcus faecium SF68 on presence of diarrhea in cats and dogs housed in an animal shelter. Journal of Veterinary Internal Medicine 25(4):856–860. doi.org/10.1111/j.1939-1676.2011.0738.x
- Fenimore A, Martin L, Lappin MR (2017). Evaluation of metronidazole with and without Enterococcus faecium SF68 in shelter dogs with diarrhea. Topics in Companion Animal Medicine 32(3):100–103. doi.org/10.1053/j.tcam.2017.11.001
- Benyacoub J et al. (2003). Supplementation of food with Enterococcus faecium (SF68) stimulates immune functions in young dogs. Journal of Nutrition 133(4):1158–1162. doi.org/10.1093/jn/133.4.1158
- Nybroe S et al. (2022). Alterations in healthy adult canine faecal microbiome and selected metabolites as a result of feeding a commercial complete synbiotic diet with Enterococcus faecium NCIMB 10415. Animals 13(1):144. doi.org/10.3390/ani13010144
- Franz CMAP et al. (2024). An update on the taxonomy and functional properties of the probiotic Enterococcus faecium SF68. Beneficial Microbes 15(2):211–225. doi.org/10.1163/18762891-bja00005
- Weese JS, Martin H (2011). Assessment of commercial probiotic bacterial contents and label accuracy. Canadian Veterinary Journal 52(1):43–46. PMID 21461205
- Weese JS (2025). Evaluation of publication bias in the assessment of probiotic treatment for gastrointestinal disease in dogs and cats. Canadian Veterinary Journal 66:250–254. PMID 40084240
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje badania weterynaryjnego. Jeśli masz wątpliwości, skonsultuj się z weterynarzem.
Artykuł przeszedł korektę z pomocą AI. To tłumaczenie z czeskiego, dlatego może zawierać nieścisłości.