Brzuszek i skóra: jak jelita psa wiążą się z jego skórą

Wieczorem na kanapie słyszysz znajome drapanie, a rano widzisz, że kupa jest znów bardziej miękka niż zwykle. To dwa różne problemy, które u niektórych psów pojawiają się w tym samym tygodniu. Nic dziwnego, że opiekunowie pytają, czy mają ze sobą związek. Pytają o to też naukowcy, a ich odpowiedź jest ciekawa: związek prawdopodobnie istnieje, ale co na co wpływa, tego na razie nikt nie wie.

Czym jest oś jelitowo-skórna i dlaczego miałaby istnieć?

Oś jelitowo-skórna to koncepcja, według której drobnoustroje jelitowe i substancje, które wytwarzają, wpływają na odporność całego organizmu, a przez to na stan skóry. Mikrobiom jelitowy psa to społeczność bakterii i innych drobnoustrojów w jelitach psa. Czym jest i dlaczego jest ważny, dowiesz się z artykułu Mikrobiom psa: czym jest i dlaczego jest ważny.

Powód, dla którego jelita i skóra miałyby być powiązane, jest prosty: obie stanowią granicę między organizmem a światem zewnętrznym i obie są zasiedlone przez drobnoustroje. Jelita kryją ponadto dużą część układu odpornościowego. Według przeglądu z 2026 roku (Andrzejczak i wsp.) w jelitach powstają substancje, na przykład krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które pomagają odporności utrzymać równowagę. Zaburzona równowaga bakterii jelitowych może zdaniem autorów nasilać stan zapalny w organizmie.

Tu ważna uwaga. Ten przegląd opiera się głównie na danych dotyczących ludzi i na doświadczeniach na myszach, nie na badaniach psów. Sami autorzy zaznaczają, że wiele z tych koncepcji ma na razie raczej charakter teoretyczny i wymaga potwierdzenia w badaniach długoterminowych. Dla psów oznacza to: to ciekawy kierunek badań, a nie gotowa prawda.

Co o osi jelitowo-skórnej mówią badania na psach?

Badania na psach koncentrują się na razie głównie na atopowym zapaleniu skóry, czyli przewlekłej chorobie zapalnej skóry, do której niektóre psy mają wrodzoną skłonność i która objawia się przede wszystkim swędzeniem. Wyniki są ciekawe, ale małe badania nie są ze sobą zgodne.

Rostaher i wsp. (2022) porównali stolec 3 atopowych i 4 zdrowych beagli. Psy atopowe miały według autorów istotnie mniejszą różnorodność bakterii jelitowych (p = 0,033). Badanie jest jednak naprawdę małe, a autorzy sami wskazują jego niską moc statystyczną.

Sugita i wsp. (2023) porównali 12 psów z atopowym zapaleniem skóry i 20 zdrowych psów. Skład bakterii jelitowych istotnie różnił się między grupami. Natomiast Felten i wsp. (2025) u 12 alergicznych i 9 zdrowych west highland white terrierów nie znaleźli żadnej istotnej różnicy. Być może więc ma znaczenie rasa, a być może chodzi tylko o małe próby.

• 12 vs 20 psówobjęło japońskie badanie, w którym bakterie jelitowe psów atopowych i zdrowych się różniły.Sugita i wsp., 2023
• 12 vs 9 psówobjęło porównanie west highland white terrierów, które nie wykazało różnicy w bakteriach.Felten i wsp., 2025
• 40 psówukończyło randomizowane badanie z 2026 roku, w którym sprawdzano ingerencję w bakterie jelitowe przy atopowym zapaleniu skóry.Felten i wsp., 2026
• 35% vs 5%psów miało trwałą poprawę zmian skórnych o połowę i więcej w grupie z interwencją wobec placebo.Felten i wsp., 2026

Czy zmiana bakterii jelitowych może wpłynąć na skórę psa?

Są już pierwsze dowody, że tak, ale to próby prowadzone pod nadzorem weterynaryjnych dermatologów, a nie porady do stosowania w domu. Najmocniejsze jest randomizowane badanie z 2026 roku, w którym psy z atopowym zapaleniem skóry dostawały kapsułki z wysuszonym stolcem zdrowego dawcy albo placebo.

W badaniu Felten i wsp. (2026) uczestniczyło 46 psów. Połowa dostawała przez 90 dni kapsułki oraz trzykrotnie doodbytniczą dawkę stolca zdrowego dawcy, druga połowa placebo. Ukończyło je 40 psów, po 20 w każdej grupie. Zmiany skórne (wynik CADESI-04) były w drugim miesiącu niższe w grupie z interwencją (7 ± 6 wobec 16 ± 12; p = 0,006). Psy z interwencją potrzebowały też mniej leków na skórę. Swędzenie jednak nie różniło się między grupami, psy mogły nadal przyjmować swoje zwykłe leki, a u większości psów obserwowanych dalej problemy w ciągu roku wróciły.

Pilotażowe badanie Sugita i wsp. (2023) było małe i bez grupy kontrolnej: 12 psów dostało jedną dawkę stolca zdrowego dawcy doustnie, a wynik oceny skóry po 56 dniach spadł z mediany 16,5 do 8. Bez placebo nie da się jednak powiedzieć, ile z tego spowodowała interwencja, a ile czas albo oczekiwania opiekunów.

Starsza praca jest jeszcze ostrożniejsza. Marsella (2009) obserwowała 2 dorosłe beagle z ciężkim atopowym zapaleniem skóry i 16 ich szczeniąt z dwóch miotów. Probiotyk Lactobacillus rhamnosus GG dostawała tylko suka podczas drugiej ciąży oraz szczenięta z drugiego miotu od 3. tygodnia do 6. miesiąca życia. Te szczenięta miały niższy poziom przeciwciał IgE przeciwko roztoczom i słabszą reakcję w skórnym teście alergicznym niż szczenięta z pierwszego miotu, ale objawy skórne między miotami się nie różniły. Dotyczyło to w dodatku jednej pary hodowlanej, więc i to niczego nie dowodzi.

Dla ciebie wynika z tego jedno: celowa ingerencja w bakterie jelitowe to na razie sprawa badań, a probiotyki nie są sprawdzoną pomocą dla skóry psa. O probiotykach ogólnie piszemy w artykule Probiotyki dla psów: czym są i jak wybrać.

Dlaczego problemy ze skórą i jelitami mogą pojawić się razem?

Problemy ze skórą i jelitami mogą u psa pojawić się razem, nawet jeśli jedno nie powoduje drugiego. Możliwym wspólnym czynnikiem wyzwalającym jest alergia na składnik karmy (fachowo niepożądana reakcja na pokarm). Może objawiać się swędzeniem, gorszym trawieniem albo jednym i drugim.

• Wspólny czynnik wyzwalający. Mueller i Olivry (2018) w przeglądzie 47 artykułów podają, że wśród pozaskórnych objawów niepożądanych reakcji na pokarm u psów najczęstszymi objawami, na które wpływa dieta, są biegunka i częste oddawanie stolca.
• Leki. Antybiotyki mogą tymczasowo zaburzyć bakterie jelitowe. Mówi o tym artykuł Pies po antybiotykach: jak wesprzeć jego brzuszek.
• Stres. Długie swędzenie i niedospanie obciążają całego psa, także jelita. O wpływie stresu na brzuszek piszemy w artykule Biegunka stresowa u psa: jak psychika wpływa na trawienie.
• Przypadek. Oba problemy są u psów częste, więc mogą zbiec się bez żadnego związku.

Dieta eliminacyjna prowadzona przez weterynarza to na razie najpraktyczniejszy sposób, żeby znaleźć wspólny czynnik wyzwalający. Autorzy badania Lewis i wsp. (2025) podają, że złotym standardem jest dieta eliminacyjna trwająca od 6 do 12 tygodni, a w praktyce zalecają co najmniej 8 tygodni. W tym samym badaniu ponad połowa psów z rozpoznaną alergią pokarmową potrzebowała na pierwszą poprawę więcej niż 4 tygodni. Cierpliwość się więc opłaca. Inne powody, dla których pies się drapie, podsumowuje artykuł Pies ciągle się drapie? 8 przyczyn i kiedy do weterynarza.

Co możesz zrobić dla psa z problemami skórnymi i jelitowymi?

Możesz pomóc psu, uważnie zapisując problemy i pozwalając weterynarzowi znaleźć przyczynę. Nic z tego nie wymaga suplementów ani zmiany karmy na własną rękę.

1. Prowadź wspólny dzienniczek. Zapisuj swędzenie, stan skóry, stolec i to, co pies jadł. Weterynarzowi łatwiej wtedy rozpoznać, czy problemy wiążą się z jedzeniem.
2. Najpierw badanie. Swędzenie ma wiele innych przyczyn, na przykład pchły, roztocza albo infekcję skóry. Musi je wykluczyć weterynarz.
3. Nie zmieniaj karmy z powodu skóry na własną rękę. Jelita potrzebują czasu na nowe jedzenie. Jak zrobić przejście, znajdziesz w artykule Zmiana karmy u psa: plan na 7 do 10 dni.
4. Nie zaczynaj podawać suplementów ani leków dla ludzi. Bez badania nie wiesz, co skórze pomoże, a możesz zniekształcić wyniki badania.
5. Przy diecie eliminacyjnej wytrwaj. Jeśli weterynarz ją zaproponuje, trzymaj się jej ściśle przez cały czas i bez dodatkowych przysmaków.
6. Rozważ analizę stolca jako uzupełnienie. Analiza mikrobiomu pokaże skład bakterii jelitowych, ale nie diagnozuje problemów skórnych i nie powie, dlaczego pies się drapie. Co może ci powiedzieć, a czego nie, znajdziesz w artykule Test mikrobiomu psa: co pokazuje analiza stolca, a czego nie.

Czego o osi jelitowo-skórnej u psów na razie nie wiemy?

O osi jelitowo-skórnej u psów nie wiemy na razie, co jest przyczyną, a co skutkiem, których ras to dotyczy i czy da się wpłynąć na bakterie jelitowe tak, żeby skóra się poprawiła. Dowody są umiarkowane, bo dobrych badań jest mało.

• Kierunek związku. Nie wiemy, czy zmienione bakterie jelitowe pogarszają skórę, czy są tylko jej skutkiem.
• Rasy. Wyniki u beagli, u psów różnych ras z Japonii i u west highland white terrierów się różnią. Ogólnej reguły na razie brak.
• Wielkość badań. Badania na psach obejmują tylko kilka do kilkudziesięciu psów, a nie setki.
• Praktyczna instrukcja. Żadne badanie nie pokazało dotąd, jak celowo zmienić bakterie jelitowe dietą albo suplementami, żeby skóra psa się poprawiła.

To w porządku. Uczciwe „nie wiemy” jest lepsze niż obietnica, której nikt nie może spełnić. Na dziś zapamiętaj jedno: obserwuj skórę i stolec razem i pozwól weterynarzowi znaleźć przyczynę.

Źródła

1. Rostaher A, Morsy Y, Favrot C, Unterer S et al. (2022). Comparison of the Gut Microbiome between Atopic and Healthy Dogs: Preliminary Data. Animals. doi.org/10.3390/ani12182377
2. Sugita K, Shima A, Takahashi K et al. (2023). Pilot evaluation of a single oral fecal microbiota transplantation for canine atopic dermatitis. Scientific Reports. doi.org/10.1038/s41598-023-35565-y
3. Felten V, Turck JL, Unterer S et al. (2025). An insight into the gut microbiota of healthy and allergic West Highland White Terrier dogs. PLOS One. doi.org/10.1371/journal.pone.0328100
4. Felten V, West EA, Martini F et al. (2026). Faecal Microbiota Transplantation Reduces Lesion Severity and Medication Use in Canine Atopic Dermatitis: A Randomised, Placebo-Controlled, Double-Blinded Clinical Trial. Veterinary Dermatology. doi.org/10.1111/vde.70092
5. Marsella R (2009). Evaluation of Lactobacillus rhamnosus strain GG for the prevention of atopic dermatitis in dogs. American Journal of Veterinary Research. doi.org/10.2460/ajvr.70.6.735
6. Andrzejczak K, Kucharczyk E, Sternak A et al. (2026). Gut Dysbiosis and the Molecular Landscape of the Gut-Skin Axis: Comparative Insights and Therapeutic Implications for Atopic Dermatitis and Psoriasis (dane dotyczące ludzi i myszy). Cells. doi.org/10.3390/cells15070594
7. Mueller RS, Olivry T (2018). Critically appraised topic on adverse food reactions of companion animals (6): prevalence of noncutaneous manifestations of adverse food reactions in dogs and cats. BMC Veterinary Research. doi.org/10.1186/s12917-018-1656-0
8. Lewis TP, Moore GE, Laporte C et al. (2025). Evaluation of hydrolyzed salmon and hydrolyzed poultry feather diets in restrictive diet trials for diagnosis of food allergies in pruritic dogs. Frontiers in Veterinary Science. doi.org/10.3389/fvets.2025.1560806